राजधानीको व्यस्त क्षेत्र पिंगलास्थानमा सञ्चालित एक डिजिटल स्टुडियोका सञ्चालकलाई अपहरण गरी कुटपिट गर्दै फिरौती असुल गरिएको घटनाले काठमाडौं उपत्यकामा सक्रिय संगठित आपराधिक सञ्जालको नयाँ स्वरूप उजागर गरेको छ। आफूलाई सामाजिक अभियन्ता, वैदेशिक रोजगार सहयोगी तथा उद्धारकर्मीका रूपमा प्रस्तुत गर्ने केही व्यक्तिहरूले पर्दा पछाडि अपहरण, ठगी र आर्थिक असुलीको धन्दा सञ्चालन गरिरहेको तथ्य सार्वजनिक भएपछि सुरक्षा निकायसमेत चनाखो बनेका छन्।
काठमाडौं महानगरपालिका–८ पिंगलास्थानस्थित ‘हाम्रो डिजिटल स्टुडियो’ सञ्चालन गर्दै आएका रुपन्देहीको सियारी गाउँपालिका–५ घर भएका ६० वर्षीय विष्णु न्यौपानेमाथि भएको अपहरण तथा फिरौती काण्डले राजधानीमा बढ्दै गएको संगठित अपराधको गम्भीर संकेत दिएको छ।
स्टुडियोभित्रै प्रवेश गरेर सुरु भयो आतंक
प्रहरी अनुसन्धानका अनुसार वैशाख ४ गते साँझ केही व्यक्तिहरू न्यौपानेको स्टुडियोमा प्रवेश गरेका थिए। प्रारम्भमा सामान्य ग्राहक वा चिनजानकै व्यक्ति जस्तो व्यवहार गरेका उनीहरूले केही समयपछि धम्कीपूर्ण शैली अपनाउँदै स्टुडियोभित्र रहेको नगद रकम नियन्त्रणमा लिए।
घटनास्थलबाट करिब दुई लाख रुपैयाँ नगद लुटपाट गरेपछि उनीहरूले न्यौपानेलाई जबर्जस्ती नियन्त्रणमा लिएर बाहिर निकालेको बताइएको छ। त्यसपछि उनलाई विभिन्न स्थान हुँदै बागमती करिडोरको सुनसान क्षेत्रमा पुर्याइएको थियो।पीडितमाथि बाटोभरि मानसिक तथा शारीरिक यातना दिइएको प्रारम्भिक अनुसन्धानबाट खुलेको छ। अपहरणकारीहरूले उनलाई पटक–पटक धम्की दिँदै ठूलो रकम माग गरेका थिए।
निलोपुलसम्म पुर्याएर फिरौती असुल
अनुसन्धानमा संलग्न स्रोतका अनुसार अपहरणकारीहरूले सुरुमा लाखौं रुपैयाँ माग गरेका थिए। तर पीडितले तत्काल रकम जुटाउन नसक्ने बताएपछि अन्ततः ५० हजार रुपैयाँ बुझाउन बाध्य पारिएको थियो।फिरौती रकम प्राप्त गरेपछि मात्रै उनलाई निलोपुल आसपासको क्षेत्रमा छाडिएको बताइएको छ।घटनाबाट आक्रान्त बनेका न्यौपानेले आफू सुरक्षित भएपछि प्रहरी वृत्त गौशालामा उजुरी दिएका थिए। उजुरीपछि प्रहरीले घटनालाई गम्भीर अपराधका रूपमा लिएर अनुसन्धान अगाडि बढाएको थियो।
२४ घण्टाभित्रै पक्राउ परे दुई आरोपी
प्रहरीको तीव्र अनुसन्धानपछि घटनामा संलग्न रहेको आरोपमा धनकुटा घर भई काठमाडौं बस्दै आएका योगेन्द्र पौडेल तथा धनुषा घर भई काठमाडौं बस्दै आएका रवीन कोइरालालाई पक्राउ गरिएको छ।प्रहरीका अनुसार पक्राउ परेका दुवै व्यक्तिले विभिन्न सरकारी तथा गैरसरकारी संस्थासँग सम्बन्ध रहेको देखाउने परिचयपत्र प्रयोग गर्दै आएका थिए।उनीहरूले आफूलाई वैदेशिक रोजगार क्षेत्रमा काम गर्ने, विदेशमा समस्यामा परेकाहरूको उद्धार गर्ने तथा विभिन्न संस्थाका प्रतिनिधि भएको दाबी गर्दै सर्वसाधारणलाई प्रभावमा पार्ने गरेको खुलेको छ।
‘उद्धार अभियान’को नाममा दोहोरो ठगी
प्रारम्भिक अनुसन्धानले उनीहरूको गतिविधि सामान्य ठगीभन्दा निकै फरक र संगठित प्रकृतिको रहेको संकेत गरेको छ।अनुसन्धानमा संलग्न अधिकारीहरूका अनुसार विदेशमा समस्यामा परेका नेपालीहरूको उद्धार गरिदिने बहानामा उनीहरूले पीडितका आफन्तसँग रकम असुल्ने गरेका थिए। कतिपय अवस्थामा विदेशमा रहेका व्यक्तिलाई पनि रकम तिर्न दबाब दिने र नेपालमा रहेका परिवारबाट पनि रकम उठाउने गरिएको देखिएको छ।यसरी एउटै घटनामा दुई पक्षबाट रकम असुल्ने शैलीलाई प्रहरीले “दोहोरो ठगी मोडेल” का रूपमा व्याख्या गरेको छ।
मन्त्रालयका परिचयपत्रदेखि चेकबुकसम्म बरामद
पक्राउ परेका व्यक्तिहरूको साथबाट विभिन्न मन्त्रालय तथा संस्थाका नाममा जारी भएका जस्तो देखिने परिचयपत्र, चेकबुक, नगद रकम तथा मोबाइल फोन बरामद गरिएको छ।ती परिचयपत्रहरू आधिकारिक हुन् वा नक्कली, कसरी प्रयोग गरिन्थ्यो र त्यसको उद्देश्य के थियो भन्ने विषयमा प्रहरीले थप अनुसन्धान गरिरहेको जनाएको छ।सुरक्षा अधिकारीहरूका अनुसार यस्ता परिचयपत्र प्रयोग गरेर उनीहरूले आफूलाई प्रभावशाली व्यक्तिका रूपमा प्रस्तुत गर्ने र पीडितलाई सहजै विश्वास दिलाउने गरेका थिए।
राजधानीमा बढ्दै गएको नयाँ शैलीको अपराध
पछिल्ला वर्षहरूमा काठमाडौं उपत्यकामा साइबर ठगी, वैदेशिक रोजगार ठगी, बैंकिङ अपराध तथा संगठित आर्थिक अपराधका घटना बढ्दै गएका छन्।
यस घटनाले अपराधी समूहहरूले अब केवल फोन वा अनलाइन माध्यमबाट मात्र नभई प्रत्यक्ष भेटघाट, प्रभावशाली परिचय र सामाजिक सेवाको आवरण प्रयोग गरेर पनि अपराध गरिरहेको देखाएको छ।विशेषगरी वैदेशिक रोजगार, उद्धार, सामाजिक सेवा र मानव अधिकारसँग सम्बन्धित नाम प्रयोग गरेर सर्वसाधारणलाई प्रभावमा पार्ने प्रवृत्ति बढ्दै गएको सुरक्षा विश्लेषकहरू बताउँछन्।
प्रहरीको आशंका : अझ ठूलो सञ्जाल सक्रिय हुन सक्छ
अनुसन्धान अधिकारीहरूका अनुसार पक्राउ परेका दुई व्यक्तिमात्र यस घटनाका सम्पूर्ण पात्र नहुन सक्छन्।उनीहरूको सम्पर्क सञ्जाल, बैंक कारोबार, मोबाइल सम्पर्क विवरण तथा आर्थिक गतिविधिको अध्ययन भइरहेको छ। अनुसन्धानको क्रममा थप व्यक्ति संलग्न रहेको पुष्टि भए अन्य पक्राउ पनि हुन सक्ने संकेत प्रहरीले दिएको छ।बरामद मोबाइल फोन तथा डिजिटल सामग्रीको फरेन्सिक परीक्षणबाट थप तथ्य बाहिर आउने अपेक्षा गरिएको छ।
पीडितहरू अझै मौन ?
यस्ता घटनामा धेरै पीडितहरू सामाजिक प्रतिष्ठा, बदनामीको डर वा कानुनी प्रक्रियाको झन्झटका कारण उजुरी दिन नआउने गरेको प्रहरी अधिकारीहरू बताउँछन्।यस घटनापछि भने यस्तै प्रकृतिबाट ठगिएका वा धम्कीमा परेका अन्य व्यक्तिहरू पनि सम्पर्कमा आउन सक्ने अनुमान गरिएको छ।यदि थप उजुरीहरू प्राप्त भए पक्राउ परेका व्यक्तिहरूमाथि संगठित अपराध, अपहरण, डाँका तथा ठगीसम्बन्धी थप अभियोगसमेत लाग्न सक्ने कानुनी जानकारहरू बताउँछन्।
पिंगलास्थानका एक व्यवसायीमाथि भएको अपहरण र फिरौती काण्ड केवल एउटा आपराधिक घटना मात्र होइन, राजधानीमा सामाजिक सेवाको आवरणमा सक्रिय हुन थालेका संगठित गिरोहहरूको खतरनाक संकेत पनि हो। ‘उद्धार’ र ‘सहयोग’को नाममा विश्वास जित्ने अनि अवसर पाउनासाथ अपहरण, धम्की र आर्थिक असुलीमा उत्रिने यस्तो प्रवृत्तिले सुरक्षा संयन्त्रमाथि नयाँ चुनौती थपेको छ।
प्रहरीले घटनाको थप अनुसन्धान जारी राखेको जनाएको छ भने पक्राउ परेका अभियुक्तहरूका गतिविधिले राजधानीभित्र लुकेर बसेको सम्भावित ठूलो ठगी तथा अपहरण सञ्जालको पर्दाफास हुन सक्ने अनुमान गरिएको छ।
